Tribute: Θα μπορούσαμε όλοι να είμαστε «Σπυριδούλες»...

Σπυριδούλες. Ένα άκουσμα μπροστά στο οποίο δεν μπορούμε να πούμε και πολλά. Για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά ανεπανάληπτης επιτυχίας στο θέατρο Κατερίνα Βασιλάκου και Μαριάννα Τόλη από την μοναδική Νεφέλη Μαϊστράλη. 

Η ιστορία διαδραματίζεται γύρω από τις φωνές των γυναικών που υπήρξαν ψυχοκόρες και οικιακές εργάτριες (1950 και του 1960), παλεύοντας για την αυτοδιάθεσή τους. Ανάμεσά τους, η 12χρονη Σπυριδούλα, που μετακόμισε από τη Ματαράγκα Αγρινίου στην Αθήνα για να εργαστεί ως ψυχοκόρη σε ένα εύπορο σπίτι στον Πειραιά. Για δύο χρόνια υπέστη φρικτή κακοποίηση, με αποκορύφωμα το αποτρόπαιο βασανιστήριο του καψίματος με ηλεκτρικό σίδερο. Παρόλα αυτά, η Σπυριδούλα βρήκε τη δύναμη να μιλήσει, σπάζοντας τον φαύλο κύκλο της βίας κάνοντας μια ολόκληρη κοινωνία να ενωθεί. Το έργο αντλεί υλικό και από σύγχρονες μαρτυρίες εργαζόμενων γυναικών.

Η παράσταση ξεκινάει με όλες τις γυναίκες να τραγουδούν και εκεί ήδη ο θεατής φεύγει από το σώμα του και γίνεται αερικό. Αερικό όπως όλες εκείνες οι γυναίκες που στερήθηκαν την ύπαρξη τους πίσω από τα φριχτά, αιματοβαμμένα νεοκλασσικά που θαυμάζουμε μέχρι σήμερα. Κανένας δεν θέλει τον Άνθρωπο. Ακόμα και ο πατέρας της Σπυριδούλας, όταν τον παρακαλάει να μην την αφήσει σαν ήξερε τι πρόκειται να περάσει, την σπρώχνει και την χτυπάει. Η Σπυριδούλα μένει στο πάτωμα.

"Και τι να έκανε; Να έμενε στην φτώχεια του χωριού; Εδώ μπορεί και να παντρευτεί". "Ακούτε τι λέτε; Ένα παιδί δεν το βάζεις να διαλέξει αν θα είναι φτωχό ή παντρεμένο στα 12 του. Το ρωτάς τι δώρο θέλει τα Χριστούγεννα, τι φαγητό να του φτιάξεις να φάει..."

Κάθε γυναίκα από τα διπλανά σπίτια μοιράζεται μαζί μας την δική της τραγική ιστορία. Όλες ενώνονται όταν βλέπουν την Σπυριδούλα βίαια χτυπημένη αλλά όταν βγαίνει η Αντιγόνη Βεϊζαδέ με θράσος δικαιολογεί το σιδέρωμα της Σπυριδούλας. Ντράπηκε και η ντροπή με την απανθρωπιά της. Οι γυναίκες ουρλιάζουν "ΤΕΡΑΤΑ" και πετούν τους κουβάδες τους. 

Για 50 δολάρια που νόμιζαν ότι έκλεψε. Για αυτό την σιδέρωσαν. Αυτή ήταν η "τιμή του τετιμημένου". 

"Παίρνει το σίδερο αυτός, την πλησιάζει και τι λέει; Έλα να σου κάνω και εγώ, για να με θυμάσαι… Για να σε κάνω… Όμορφη".

Μόνο όταν φοβήθηκαν ότι μπορεί να πεθάνει στο σπίτι τους, την πήγαν στο νοσοκομείο. Και εκεί η Σπυριδούλα έσπασε τα δεσμά και έκανε μια ολόκληρη κοινωνία να γιορτάσει, να αφήσει για λίγο τον τίτλο του "υποτακτικού" που υπήρχε.

Η Σπυριδούλα γυρνάει στον Πειραιά και εμφανίζεται μπροστά στις άλλες γυναίκες που δουλεύουν στα σπίτια και εξιστορεί σε όλους μας τι συνέβη. Η αίθουσα σιωπά. Μόνο το κλάμα μας ακούγεται. Και η φωνή της Σπυριδούλας να λέει ότι "σιδέρωσαν εκείνη και όλες τις Σπυριδούλες και τους Σπυριδούλους αυτού του κόσμου, γιατί τους το επιτρέψαμε". Και εκεί ο θεατής αντιμετωπίζει για πρώτη φορά μαζί με την κοινωνία και τον εαυτό του. Γιατί καταλαβαίνει ότι για το σιδέρωμα της Σπυριδούλας και της κάθε Σπυριδούλας ευθυνόμαστε όλοι, που κάνουμε ότι δεν ακούμε, ότι δεν βλέπουμε, που προτείνουμε υπομονή στην βία αντί να την καταγγείλουμε την ίδια στιγμή που συμβαίνει. Γιατί χέρι που σηκώνεται σε έναν άνθρωπο και πόσω μάλλον σε έναν αδύναμο δεν δικαιολογείται, δεν κατανοείται, δεν αποδέχεται! Γιατί το όχι πρέπει να σημαίνει όχι για όλους και είναι κρίμα ένας λαός σαν εμάς που το γιορτάζει να μην ξέρει και τι σημαίνει. 

Και εκεί λίγο πριν το τέλος, οι γυναίκες γράφουν στα δύο μέρη του τοίχου το σύνθημα που πρέπει όλοι να ουρλιάξουμε παντού. "Ούτε δούλα ούτε κυρά". Μόνο άνθρωποι. Σαν λύτρωση που όλοι περιμέναμε για τα δικά μας λάθη, οι δύο άνδρες που μετέφεραν τα νέα για την Σπυριδούλα κρεμούν στο μπαλκόνι του σκηνικού την σημαία της Παλαιστίνης και οι θεατές σηκωνόμαστε όρθιοι φωνάζοντας για την αγάπη που έχουμε στερήσει και στερηθεί. Γιατί μια μέρα η ομορφιά θα εκδικηθεί το κακό και θα το νικήσει για πάντα. 

Συγχαρητήρια στην μοναδική ομάδα που οδήγησε στα ουράνια αυτή την συγκλονιστική δουλειά, συγκεκριμένα στους Ελένη Βλάχου, Σταύρος Γιαννουλάδης, Τάσος Δημητρόπουλος, Αργυρώ Θεοδωράκη, Κατερίνα Λάττα, Αριστέα Σταφυλαράκη και Ελένη Τσιμπρικίδου.

Μια παράσταση ύμνος στην γυναικεία αξιοπρέπεια, στην αυτοδιάθεση του σώματος του ανθρώπου, στην ελευθερία, στην αγάπη και στην αλληλεγγύη. Μια κατακραυγή στην βία, στους ανθρώπους που νομίζουν πως είναι ανώτεροι επειδή έχουν δύναμη αλλά το μόνο που είναι πραγματικά είναι τύραννοι. 

Καμία Σπυριδούλα μόνη της. Καμία ανοχή. Κανένας μόνος του.

Μαρίνα Παπασωτηρίου

Πληροφορίες για την παράσταση