Interview | Η Ερατώ Πίσση βγάζει στο φως τους..."Βρυκόλακες" της
- Ευρυγένης
- 2 Μαΐ 2025
- διαβάστηκε 3 λεπτά
Βρυκόλακες, ένα έργο διαχρονικό, από έναν διαχρονικό συγγραφέα, τον Χενρικ Ίψεν.
Πολυπαιγμένος και πολυπράγμων, ο Ίψεν γνώριζε πάντα τις παθογένειες και τα ταμπού της εποχής που, θέματα άλυτα μέχρι και σήμερα, και συχνά ερχόταν αντιμέτωπος με τη λογοκρισία για τα έργα του.
Οι Βρυκόλακες, τα φαντάσματα, τα στοιχειά ή όπως αλλιώς το έχουν μεταφράσει οι συγγραφείς στη γλώσσα τους, είναι οι πράξεις, οι συνήθειες και οι πληγές που μας άφησαν κληροδότημα οι προπάτορές μας. Οι σκελετοί στη ντουλάπα, τα μπαγκάζια και όπως και να τα πούμε, αν δεν τα ξορκίσουμε, μας βαραίνουν, μας στοιχειώνουν για μια ζωή.
Η Ερατώ Πίσση πρωταγωνιστεί στους Βρυκόλακες του Ίψεν και είναι η Ρεγγίνα η ψυχοκόρη του οίκου των Άλβινγκ.
Ερατώ, έχεις ξαναπαίξει Ίψεν; Αν ναι ποιο έργο και ποιον ρόλο; Τι συναισθήματα σου προκαλούν τα κείμενα του; Αν όχι, πώς νιώθεις τώρα;
Όχι, είναι η πρώτη φορά που συναντιέμαι μ’ αυτόν τον συγγραφέα επί σκηνής. Έχω διαβάσει και δει άλλα έργα του, όμως συνάντηση μαζί του από τόσο κοντά, είναι η πρώτη φορά. Νομίζω πως το βασικό συναίσθημα είναι το σοκ. Σοκ για τις καταστάσεις που αφηγείται, σοκ για τον τρόπο ύπαρξης των χαρακτήρων του, σοκ για το βάθος τους, σοκ για την ειλικρίνειά του.
Οι "Βρυκόλακες" πραγματεύονται πολλά ζητήματα μέσα σε λίγο χρόνο. Ευθανασία, πατριαρχία, μητρική αγάπη...αιμομιξία. Ποιες είναι οι πρώτες λέξεις ή φράσεις που σου έρχονται στο μυαλό ακούγοντας τα παραπάνω;
Γυμνή πραγματικότητα και ειλικρίνεια. Ο Ίψεν είναι, κατά τη γνώμη μου, ένας συγγραφέας που κοιτάει την ασχήμια και την αγριότητα της καθημερινότητας της ζωής μας κατάματα, και την εκθέτει χωρίς φόβο και χωρίς περιστροφές. Είναι ίσως ο βασικός λόγος για τον οποίο θα πρέπει να του είμαστε ευγνώμονες. Τα θέματα που πραγματεύεται είναι πανάρχαια, πανανθρώπινα, άλυτα. Κι όμως τα τοποθετεί στο οικείο περιβάλλον ενός σαλονιού εκεί που τελικά μάλλον ανήκουν- κοντά στον άνθρωπο και όχι στον μακρινό μυθικό ήρωα.
Τόσο η Έλεν Άλβινγκ όσο και η ίδια η Ρεγγίνα, είναι θύματα του άντρα του σπιτιού, Λοχαγού Άλβινγκ. Η καθεμία για τους δικούς της λόγους. Θεωρείς πως υπάρχουν ακόμα τέτοια μυστικά στο διαμέρισμα της διπλανής πόρτας;
Φυσικά και υπάρχουν. Αυτός ακριβώς είναι και ο λόγος που παραμένει κλασσικός, που εξακολουθεί σαν συγγραφέας να σηκώνει έναν καθρέφτη μέσα στον οποίον αναγνωρίζουμε και διακρίνουμε σαφώς τους εαυτούς μας – όσο κι αν δεν θέλουμε να το παραδεχτούμε. Πρόσφατη μάλιστα επικαιρότητα δυστυχώς μας το επιβεβαιώνει, με γεγονότα που δεν τολμώ να αναφέρω. Γεγονότα που εκτίθενται ως κουτσομπολιά, ενώ στην πραγματικότητα είναι τραγωδίες. Θα ήθελα όμως να προσθέσω πως θύματα είναι και οι αντρικοί χαρακτήρες του έργου. Οι κλειστές πόρτες και το ψέμα δεν αφήνουν κανέναν αλώβητο.
Πώς θα αντιδρούσες αν βρισκόσουν στη θέση των γυναικών του έργου;
Δεν ξέρω. Σ' αυτή την ακραία υπόθεση - μάλλον θ’ αντιδρούσα με λιγότερη γενναιότητα. Το βάρος που σηκώνουν αυτές οι δύο γυναίκες ευτυχώς δεν έχει χρειαστεί να το υποστώ. Όμως, θεωρητικά οι αντιδράσεις και των δύο εμπίπτουν απολύτως μέσα στην ανθρώπινη συμπεριφορά. Δεν νιώθεις ότι σε ξενίζει κάτι, ούτε ότι είναι κάτι υπερβολικό που συμβαίνει μόνο στα παραμύθια, γιατί ο Ίψεν, ως μέγας ψυχολόγος, τις έχει προικίσει με προσωπικότητα ολοκληρωμένη.
Τα μυστικά και οι συγκαλύψεις έχουν γίνει κομμάτι της καθημερινότητάς μας. Είτε μαθαίνουμε τη μισή αλήθεια είτε ζούμε μέσα στο ψέμα. Στόματα κλείνουν με τον έναν ή τον άλλο τρόπο. Θεωρείς πως η αλήθεια μπορεί να βρει το δρόμο της και να βγει στο φως, ή πάντα θα ζούμε με τους Βρυκόλακες του παρελθόντος;
Ως προς την αλήθεια που βγαίνει στο φως είμαι απαισιόδοξη. Θεωρώ πως υπάρχει και λάμπει, αλλά για να τη δει κανείς, χρειάζεται κόπος. Για να απαλλαγούμε από τους βρυκόλακες - τα τραύματα, όπως ίσως θα τα ονομάζαμε σήμερα - του παρελθόντος, χρειάζεται να κάνουμε μεγάλες θυσίες. Να πάψουμε να υπακούμε στα μοτίβα της ιδιαίτερής μας πραγματικότητας που καθορίζουν τη συμπεριφορά μας και συνεπώς τη σκέψη μας και την ψυχολογία μας, να βρούμε το θάρρος - μακριά από αρνήσεις - να δούμε κατάματα την πραγματικότητα. Να ξεφύγουμε από την καθήλωση. Ο Ίψεν μας δίνει το κουράγιο.
Ευχαριστώ θερμά την ταλαντούχα Ερατώ για το χρόνο της και ανυπομονώ να απολαύσω την ερμηνεία της σκηνή.
Θα έλεγα κι άλλα, αλλά φοβάμαι μήπως με βρει....κόλακα.
Τα λέμε στο Θέατρο!
